2014 13 Wrz 2014

JASTER. TAJEMNICA HELA | JASTER. MYSTERY OF HEL

JASTER. TAJEMNICA HELA | JASTER. MYSTERY OF HEL

Film o losie Stanisława Jastera, bojownika oddziałów specjalnych Kedywu Armii Krajowej, który został przez towarzyszy broni niesłusznie posądzony o kolaborację z Niemcami.

„Jaster – tajemnica Hela”  
film dokumentalny
reżyseria: Małgorzata Walczak, Marek Tomasz Pawłowski
scenariusz: Małgorzata Walczak, Marek Tomasz Pawłowski
zdjęcia: Maciej Walczak
dźwięk: Robert Brudziński
muzyka: Michał Lorenc
montaż: Jan Mikołaj Mironowicz
grafika/montaż: Łukasz Strent
produkcja: Zoyda Art Production, TVP Historia, Mazowiecki Fundusz Filmowy
premiera: 13.09.2014
czas: 59'

Poruszający film dokumentalny o losie niesłusznie posądzonego o zdradę bojownika oddziałów specjalnych Kedywu Armii Krajowej Stanisławie Jasterze, pseudonim Hel. Jaster w skutek tragicznego splotu okoliczności – po serii wsyp w AK w Warszawie latem 1943 roku – został przez towarzyszy broni oskarżony o kolaborację z Niemcami i w efekcie pospiesznie (najprawdopodobniej prewencyjnie) wydanego wyroku zginął w lipcu 1943 r.

Pozostała po nim narzeczona Danuta, która całe życie niosła w sercu miłość do Staszka. Ze względu na to, że ojciec Danuty był przed wojną przedstawicielem Zeissa na Polskę, mieli oni swobodny dostęp do klisz. Widzimy, jak Jaster z narzeczoną, ożywają w filmie w kadrach pełnych radości, nie przeczuwając tego, co spotka ich już za kilka miesięcy.

Jedna z klisz przechowywana była przez narzeczoną Jastera przez całe życie obok łóżka, w pudełeczku z sekretnym zamknięciem. Był w nim także jej wiersz oraz… jego wyrostek robaczkowy. To wszystko, co zostało z pięknej, wojennej miłości.

Danuta nigdy nie dowiedziała się, jak jej ukochany Staszek zginął ani gdzie został pochowany.

W filmie stanowczy głos zabiera kluczowy świadek, współuciekinier z Auschwitz Kazimierz Piechowski, więzień nr 918 nazywając to wszystko hańbą. Po wojnie ukazały się książki, w których przypisano Jasterowi rolę zdrajcy w tragicznych wsypach Armii Krajowej. Wywołało to lawinę protestów z całej Polski. Błąd niesprawdzonego oskarżenia powielano przez 70 lat. Ponieważ nigdy nie odnaleziono jakichkolwiek dokumentów procesowych Jastera, formalnie nie może zostać zrehabilitowany. Film jest próbą symbolicznej rehabilitacji oraz wyjaśnienia tragicznych okoliczności.


The story of Stanisław Jaster, a soldier of special units of the Home Army`s Directorate of Diversion who was wrongly accused of collaboration with Germans by his brothers of arms.

"Jaster. Mystery of Hel"
Documentary
Directed by: Małgorzata Walczak
Screenplay by: Małgorzata Walczak, Marek Tomasz Pawłowski
Cinematography: Maciej Walczak
Sound: Robert Brudziński
Music by: Michał Lorenc
Edited by: Jan Mikołaj Mironowicz
Graphics by/Edited by: Łukasz Strent
Production companies: Zoyda Art Production, TVP History, Mazovia Film Fund
Release date: September 13, 2014
Running time: 59 minutes

A moving documentary about a soldier of special units of the Home Army`s Directorate of Diversion who was wrongly accused of betraying Poland - Stanisław Jaster "Hel". Because of a tragic series of events – after several leaks within the Home Army in Warsaw in summer 1943 – he was accused of collaboration with Germans by his brothers in arms that resulted in his hasty death sentence and execution (probably preventative) in July 1943.

His fiancée Danuta, who survived him, carried love towards Stanisław in her heart throughout her life. Before the World War II Danuta`s father worked as Zeiss`s business agent in Poland, so they had a free access to photographic plates. In the film we can see Jaster and his fiancée revive in cheerful frames, not anticipating their dreary future in a few months.

Jaster`s fiancée kept one of the plates next to her bed, in a little box with the secret lock, all her life. Her poem and his... appendix were also in the box. And this was all that was left of the beautiful, wartime love.

Danuta never found out neither how her beloved Stanisław died nor where he was buried.

In the film we can hear a key witness, a fellow runaway form Auschwitz concentration camp, Kazimierz Piechowski – the prisoner number 918 – speak firmly on behalf of Jaster, calling his execution a disgrace. In some books that were published after the war Jaster was named a traitor following the tragic leaks within the Home Army. It caused an avalanche of protests in Poland. The mistake of the unproved accusation was repeated throughout seventy years. As any files of Jaster`s case have never been found, his reputation cannot be officially rehabilitated. The film attempts at a symbolic, posthumous rehabilitation and an explanation of tragic circumstances.

Zoyda Art Production

Zoyda Art Production to firma produkcji filmów i programów telewizyjnych założona w 1999 roku przez reżysera Marka Tomasza Pawłowskiego oraz producentkę Małgorzatę Walczak. Specjalizuje się w realizacji historycznych projektów dokumentalnych mających charakter skomplikowanych, czasochłonnych dochodzeń archiwalnych.