2015 22 Sty 2015

DOTKNIĘCIE ANIOŁA | THE TOUCH OF AN ANGEL

DOTKNIĘCIE ANIOŁA | THE TOUCH OF AN ANGEL

Syn ostatniego przewodniczącego Gminy Żydowskiej w Oświęcimiu ujawnia światu nieznaną historię szansy legalnej emigracji Żydów, zanim zrodziła się idea obozu Auschwitz-Birkenau...

„Dotknięcie anioła”
film dokumentalny fabularyzowany
reżyseria: Marek Tomasz Pawłowski
scenariusz: Marek Tomasz Pawłowski
zdjęcia: Jacek Januszyk
montaż: Cezary Grzesiuk
dźwięk i postprodukcja dźwięku: Jacek Hamela, Tomasz Sikora
muzyka: Michał Lorenc
scenografia: Andrzej Czyczyło
produkcja: Zoyda Art Production, Telewizja Polska, WDR (Niemcy), Polski Instytut Sztuki Filmowej, Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej, Program MEDIA  
premiera: 22.01.2015
czas: 60’

Poetycka opowieść dokumentalna, wstrząsające świadectwo i niewiarygodny zapis pamięci cudem ocalałego podczas II wojny światowej małego chłopca Henryka Schoenkera, pochodzącego z Oświęcimia. Czy był możliwy inny scenariusz Holocaustu? Czy można było uratować tysiące Żydów ze Śląska, zanim powstała idea najokrutniejszego z obozów śmierci? Czy historia Żydów w Polsce mogłaby potoczyć sie pod okupacją hitlerowską inaczej, gdyby świat zachodni nie odniósł się do nich z tak szokującą obojętnością?

Henryk Schoenker, syn ostatniego przewodniczącego Gminy Żydowskiej w Oświęcimiu ujawnia światu nieznaną historię szansy emigracji Żydów. Zanim zrodziła się idea obozu Auschwitz-Birkenau, jesienią 1939 roku powstało w mieście Biuro Emigracji Żydów do Palestyny. Założył je na rozkaz niemieckich władz wojskowych Leo Schoenker, ojciec bohatera filmu. Tysiące ludzi w nadziei na ratunek ściągały z całego Śląska do zwykłego miasteczka Oświęcim.

Schoenker zawezwany do Berlina do Eichmanna składał sprawozdanie z wielką wiarą i konkretnym planem międzynarodowego działania. Niestety z powodu obojętności świata, idea legalnej emigracji legła w gruzach.

Dziś Henryk Schoenker wraca w ruiny rodzinnej rezydencji, które niosą echa tamtych wydarzeń. Bohater filmu jest od czasu wojny kompletnie głuchy. „Straszliwe dźwięki mojego dzieciństwa zamknęły sie we mnie jak w muszli. Pewnie dlatego straciłem słuch, abym nie mógł o nich zapomnieć” – mówi w filmie, krocząc po śladach sześcioletniej gehenny wojennej.

Zdjęcia nagrywane były w autentycznych wnętrzach Oświęcimia, Krakowa, Wieliczki, Bochni i Tarnowa. Miejsca ważne dla historii zdążyły jeszcze oddać świadectwo minionych wydarzeń, bo większość z budynków uległa zniszczeniu w kilka miesięcy po realizacji „Dotknięcia anioła”.

W filmie w postacie z przeszłości wcielili się zawodowi aktorzy oraz liczni mieszkańcy Oświęcimia. Wszyscy musieli być podobni do pierwowzoru prawdziwych postaci, więc casting trwał wiele miesięcy. Grający rolę tytułowego Anioła zapuszczał siwe włosy i brodę przez rok, a przyczynę tego dziwacznego wizerunku utrzymywał w tajemnicy przed bliskimi. Wirtuoza skrzypiec Birnbauma zagrał prawdziwy skrzypek z Oświęcimia. Dzieci – oprócz talentu – musiały się wykazać nadzwyczajnym hartem ducha w skrajnie trudnych warunkach atmosferycznych.

Ponadto w dokumencie pierwszy raz na ekranie ożywają „archicollage” (archikolaże, kolaże archiwalne) - autorski wynalazek reżysera Marka Tomasza Pawłowskiego oraz grafika Roberta Manowskiego, który jest nowym artystycznym sposobem przywoływania minionych wydarzeń. Warto też zwrócić uwagę na fakt, że zdjęcia autorstwa Jacka Januszyka zrealizowane zostały na kamerze Red Epic, dzięki czemu „Dotknięcie anioła” stało się pierwszym polskim filmem dokumentalnym zrealizowanym tym sprzętem.


The son of a last chairman of the Jewish Community in Oświęcim reveals to the world an unknown history of Jews` legal opportunity to emigrate before an idea of Auschwitz concentration camp was conceived...

"The Touch of an Angel"
Docufiction
Directed by: Marek Tomasz Pawłowski
Screenplay by: Marek Tomasz Pawłowski
Cinematography: Jacek Januszyk
Edited by: Cezary Grzesiuk
Sound and sound postproduction: Jacek Hamela, Tomasz Sikora
Music by: Michał Lorenc
Film set: Andrzej Czyczyło
Production companies: Zoyda Art Production, Telewizja Polska (The Polish Television), WDR (Germany), The Polish Film Institute, The Foundation for Polish-German Cooperation, MEDIA Programme
Release date: January 22, 2015
Running time: 60 minutes

The poetic documentary, shocking testimony and unbelievable reminiscences imprinted in Oświęcim-born, little boy Henryk Schoenker, who narrowly escaped from World War II. Was another scenario for Holocaust ever possible? Had it been probable to save thousands Silesian Jews before the idea of the cruellest death camp was conceived? Would the history of Jews in Nazi occupied Poland have been different if the western world hadn`t responded to Holocaust atrocities with such a shocking lack of interest?

Henryk Schoenker, a son of the last chairman of the Jewish Community in Oświęcim reveals to the world an unknown history of Jews` legal opportunity to emigrate. Before the idea of Auschwitz-Birkenau concentration camp was conceived, the Office for Jewish Immigration to Palestine was established in Oświęcim in autumn of 1939. It was set up on the orders of German military authorities by Leo Schoenker, the film`s hero`s father. Thousands of people from all areas of Silesia began to arrive to the ordinary town of Oświęcim in the hope to be saved.

Schoenker was called to Berlin to report to Adolf Eichmann which he did enthusiastically, presenting a matter-of-fact plan of international action. Unfortunately, the idea of the legal emigration came to nothing because of the world`s indifference.

Today Henryk Schoenker comes back to his family`s ruined residence that echoes those distant events. The film`s hero has been completely deaf since the war. "Horrible sounds of my childhood got inside me as if I were a seashell. Perhaps that is why I got deaf, so I would never forget them" – he says in the movie, following the footsteps of his six years` time ordeal of war.

The film was shot in authentic interiors in Oświęcim, Kraków, Wieliczka, Bochnia and Tarnów. Historically significant places had been able to give testimony to the past events before most of the buildings were destroyed a few months after the shooting of "The Touch of an Angel" had finished.

In the film the real figures from the past are played by professional actors and numerous residents of Oświęcim. Everybody had to resemble their wartime models, therefore the casting took many months. A man performing the title Angel was growing grey hair and beard for a year, keeping the cause of his weird looks secret from his family and friends. Birnbaum, a violin virtuoso, was played by a real violinist from Oświęcim. Apart from the talent, children had to display fortitude in extremely difficult weather conditions.

Moreover, the documentary introduces "archicollage" (archive collage) – an original invention of the director Marek Tomasz Pawłowski and the graphic designer Robert Manowski that is a new artistic means to recreate past events. It is also worth to mention that cinematographer Jacek Januszyk shot the movie on a Red Epic camera, thus making "The Touch of an Angel" the first Polish documentary made this way.

 

Director about "The Touch of an Angel":

 

Three things will last forever: faith, hope, and love. The greatest of these is love.

These three words are the inspiration for many artists. They were present in the movies of my master, Kieslowski, whose oeuvre  is a source of energy for many filmmakers. He always brought up the most difficult themes and made me understand that it is worth to deal with them. That’s why my documentaries portray people who are faced with the ultimate issue.

I have recently completed work on a documentary trilogy "Faces of War: Faith, Hope, Love", which touches upon moral absolutes that present themselves in extreme wartime conditions. In each story a participant is forced to test the limits of what defines humanity. Is he going to survive or is he going to lose faith? That was the issue brought up in my film about Auschwitz prisoners in “The Runaway".  Is your hope going to bring a miracle of deliverance as depicted in “The Touch of an Angel”?        

And finally is love going to defend itself when surrounded by the worst human instincts in “Forbidden Love"?  All three virtues were subjected to the most terrible trials.

I give a few years of my life to make a film.  Each has rewarded me with thousands of important meetings. In times of superficial human interactions, an intimate, meaningful conversation has to be taken seriously. This was brought to my attention by Alexander Sokurov, a great artist and philosopher of cinema who was also intrigued by the moral dilemmas of my heroes. He himself explored behavior of men on the verge of self-annihilation in a four-part series. As he pointed out it is not worth wasting your creativity on trivial topics.

The most recent film "The Touch of an Angel" is the last part of the wartime trilogy "Faces of War”. The central character is a Jew, who never lost hope, and stayed alive to tell the incredible story of the last witness. His father fought for the survival of the whole family and hoped for a miracle that finally happened.

It’s a very personal, poetic tale of a deaf man who returns to the places where he found refuge as a boy. He finds his hiding places that bring back horrific memories. Henryk Schoenker  remembers people who consumed by fear refused to help and those who selflessly risked their lives. It’s not just a wartime story but an account of how even the smallest gesture can save a life.

The film presents completely unknown facts about the existence of a failed Bureau of Emigration of Jews to Palestine in the town of Auschwitz, run by Schoenker’s father. I searched all over the world for documents to prove the truth of this story.  What went so terribly wrong in a place which became later infamous for its gas chambers? Schoenker speaks about it boldly, looking directly into the eyes of the viewer.

The language of my film is deliberately different. Schoenker is a painter. Art played important role  in his family’s history. That’s why I decided to use an innovative language that I call archicollage.

I use history as a point of reference in this film to deliver a message of universal importance such as the status of refugees in today’s Europe. My film speaks about the consequences when the response comes too late. I hope that you will also find this story deserving your attention.

Marek Tomasz Pawlowski

Zoyda Art Production

Zoyda Art Production to firma produkcji filmów i programów telewizyjnych założona w 1999 roku przez reżysera Marka Tomasza Pawłowskiego oraz producentkę Małgorzatę Walczak. Specjalizuje się w realizacji historycznych projektów dokumentalnych mających charakter skomplikowanych, czasochłonnych dochodzeń archiwalnych.